Xã hội học (sociology) là một ngành học còn khá mới mẻ tại Việt Nam mặc dù tại các nước phát triển, đây là một trong những ngành khoa học thuộc vào loại “truyền thống” vì nó ra đời vào thế kỷ XIX gắn liền với cuộc Cách mạng Công nghiệp tại châu Âu. Thật vậy, khi cuộc Cách mạng Công nghiệp nổ ra đã làm thay đổi toàn bộ cấu trúc của xã hội vốn đã ổn định trong suốt thời kỳ Phong kiến trước đó, bởi khi diễn ra quá công nghiệp hóa thì kéo theo đó là quá trình đô thị hóa và tạo ra những làn sóng di dân nông thôn-thành thị và điều này gây ra cho xã hội nhiều hệ lụy mà vốn trước đó trong thời Phong kiến người ta chưa hề biết đến. Xã hội học ra đời trước hết là nhằm tìm hiểu, lý giải những hiện tượng mới nảy sinh của xã hội công nghiệp và từ đó kiến nghị những giải pháp để giải quyết những hiện tượng đó. Chính vì vậy mà người ta mới ví xã hội học như là “bác sĩ của xã hội” vì luôn theo dõi, chuẩn đoán, lý giải những vấn đề mà xã hội đang gặp phải và từ đó đưa ra các kiến nghị mang tính giải pháp nhằm giúp cho xã hội được vận hành một cách bình thường và ổn định.

sociology-fall-2013

Khả năng ứng dụng rộng lớn

Mặc dù tên gọi “xã hội học” có vẻ mơ hồ và không mấy hấp dẫn so với những ngành học mang tính thời thượng khác và ngay thời kỳ đầu, các nhà sáng lập xã hội học cũng chú ý đến những vấn đề vĩ mô của xã hội, nhưng xét ở khía cạnh vi mô, khả năng ứng dụng của xã hội học là rất lớn và đây chính là sức hấp dẫn của ngành học này.

Vì là khoa học tư duy về xã hội và hành vi của con người trong xã hội nên người ta có thể vận dụng tri thức xã hội học vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội nếu được học bài bản và biết cách ứng dụng. Chẳng hạn như trong việc nghiên cứu thị thường, vốn là một công việc đang và sẽ phát triển trong tương lai do các doanh nghiệp sẽ cần phải đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng khoa học chứ không phải dựa vào “thầy bói” nữa, xã hội học sẽ làm được điều này một cách không mấy khó khăn do ngành này cung cấp đầy đủ các kỹ năng và phương pháp để phân tích hành vi, khuynh hướng cũng như những yếu tố chi phối người tiêu dùng chẳng hạn như việc thiết kế việc điều tra thị thường để hiểu người tiêu dùng. Trong lĩnh vực kinh doanh hiện đại, người ta sẽ thất bại khi không hiểu được nhu cầu của thị trường và xã hội học sẽ giúp cho người làm kinh doanh làm được việc này.

Trong lĩnh vực quản trị nhà nước, trong tương lai các cơ quan chính phủ cũng sẽ phải ban hành chính sách dựa trên những mong đợi và kỳ vọng của người dân nên xã hội học sẽ là một công cụ hữu hiệu do ngành này rất chuyên nghiệp trong nghiên cứu, điều tra dư luận xã hội. Đồng thời, với khả năng phân tích và phản biện chính sách sắc sảo, người học xã hội học sẽ góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện các chính sách xã hội nhằm giúp cho các chính sách ấy đi được vào cuộc sống tốt hơn. Bên cạnh đó, nhờ có tri thức xã hội vững chắc nên những người học xã hội học sẽ dễ dàng làm việc tại các tổ chức quốc tế như Ngân Hàng thế giới, Quĩ nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), các Tổ chức Phi chính phủ (NGO) nếu có trình độ ngoại ngữ tốt vì những tổ chứa này luôn luôn có nhu cầu về nguồn nhân lực xã hội học hoặc công tác xã hội. Lĩnh vực báo chí-truyền thông cũng là đất dụng võ đầy hứa hẹn của người học xã hội học do khả năng phân tích nhuần nhuyễn, óc quan sát cẩn thận của mình.

Hiện tại cũng có một số trường như trường ĐH Mở TP.HCM chẳng hạn, cũng đang cố gắng thể hiện tính ứng dụng trong đào tạo xã hội học, làm cho xã hội học trở nên “dễ hiểu” hơn đối với các công ty doanh nghiệp khi mở thêm chuyên ngành “Xã hội học tổ chức và quản lý nhân sự” để giúp sinh viên có thể tiếp cận được với các doanh nghiệp vốn đang ngày càng phát triển tại Việt Nam bởi biên độ ứng dụng ngành này rất rộng. Trong lĩnh vực này, chúng ta có thể nhìn qua trường hợp của ông Dominic Driven, hiện là Tổng giám đốc Dragon Capital, công ty quản lý quỹ đầu tư lớn nhất trên thị trường chứng khoáng (TTCK) Việt Nam hiện nay, được thành lập trước khi TTCK khai trương 6 năm. Ông là người hoàn toàn “ngoại đạo” với lĩnh vực kinh tế vì chỉ tốt nghiệp Cử nhân ngành Xã hội học tại Đại học Exeter (Anh quốc) trước khi sang Việt Nam làm việc trong lĩnh vực chứng khoáng.

Diversity tree hands pattern

Lĩnh vực làm việc đa dạng

Mới đây có một nghiên cứu tại Đại học lừng danh Oxford (Anh quốc) mang tên “Khoa học nhân văn và nền kinh tế Anh quốc: những tác động ẩn ngầm” (Humanities Graduates and the British Economy: The Hidden Impact) để tìm hiểu xem những người học khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV) có thể làm gì, đóng góp được gì trong xã hội. Cuộc nghiên cứu này được tiến hành trên 11.000 cựu sinh viên học ngành KHXH&NV từ năm 1960-1989, kết quả như sau:
Cơ cấu ngành nghề của người tốt nghiệp ngành nhân văn tốt nghiệp tại ĐH Oxford giai đoạn 1960-1989 (N= 11.000 người)

Như vậy qua kết quả khảo sát, chúng ta thấy có gần 80% số người tốt nghiệp nhóm ngành KHXH&NV làm việc trong các lĩnh vực nghề nghiệp: giáo dục, truyền thông, luật, tài chính và quản trị. Đây là những lĩnh vực nghề nghiệp rất quan trọng trong nền kinh tế và tỷ lệ tham gia của những người tốt nghiệp khối ngành KHXH&NV như vậy cho thấy sự đóng góp của nhóm ngành này đối với nền kinh tế quốc gia là quan trọng như thế nào. Có thể lý giải điều này là bởi trong nền kinh tế mang đầy tính cạnh tranh như hiện nay, học ngành xã hội-nhân văn không phải là một bất lợi bởi tư duy phê phán, khả năng ngôn ngữ, kỹ năng truyền thông, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng tự học và tìm tòi cái mới vốn là thế mạnh của những người học ngành xã hội nhân văn luôn là những yếu tố cần thiết trong hoạt động kinh tế hiện đại.

Theo ông David Willets phụ trách lĩnh vực đại học thuộc chính phủ của thủ tướng Cameron cho biết có khoảng 34% lãnh đạo 100 doanh nghiệp lớn nhất của Anh quốc tốt nghiệp ngành văn chương hoặc nghệ thuật. Ông cũng có nhận định rất xác đáng khi cho rằng với những thách thức hết sức phức tạp của thời đại như biến đổi khí hậu, khủng bố, già hóa dân số thì chúng ta sẽ không thể giải quyết được nếu chỉ dựa vào một ngành khoa học nào đó mà phải cần kiến thức của nhiều ngành khoa học khác nhau. Chúng ta không thể chỉ tìm hiểu về ôtô điện mà còn phải tìm hiểu xem điều gì thôi thúc con người ta chọn hay không chọn mua ôtô điện nữa. Nói chung, bất kể cái gì có liên quan đến hành vi của con người thì cần phải có tri thức về khoa học xã hội-nhân văn.
Những kết quả nghiên cứu trên cho thấy những ngành khoa học xã hội nhân văn không phải là những ngành học cho “sang” hay “mơ hồ” mà chúng cũng tham gia đóng góp quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế nếu biết vận dụng những kỹ năng và tri thức có được.
Tuy nhiên để có thể học tốt và làm tốt xã hội học nói riêng và các khoa học xã hội nói chung, các bạn sinh viên cần phải thực sự đam mê ngành mình đã chọn, cố gắng dành nhiều thời gian cho việc tự học, cố gắng rèn luyện cho mình khả năng quan sát thực tiễn, óc phân tích và nhất là phải học giỏi một trong các ngoại ngữ chính là Anh, Pháp, Đức. Vì các khoa học xã hội nói chung và xã hội học nói riêng có nguồn gốc từ các nước Phương Tây nên phải giỏi ngoại ngữ thì mới có thể cập nhật được những kiến thức kinh điển và mới mẻ trong ngành học của mình. Học tốt thì sẽ làm được công việc tốt bất kể ngành học nào

About Author

No Comment

You can post first response comment.

Leave A Comment

Please enter your name. Please enter an valid email address. Please enter a message.